þorgeir þorgeirson
lesefni handa lýðræðisinnum
í þessum hluta er greint frá undarlega langdreginni baráttu fyrir því að mega skrifa nafnið sitt eftir eigin sannfæringu og skilningi
 
höfundurinn mun hafa verið eini blekbóndi veraldar sem þurft hefur að sæta opinberri ritskoðun á stafsetningu eiginnafns síns
 
hagstofukanselíð vildi ráða þessu og takmarkaði bæði kosningarétt og aðgengi að heilbrigisstofnunum í refsingarskyni
 
 
 
 
II.
togast á 
um mannsnafn
 
 
 
© leshús
04.11.1999 
II er í endurskoðun  
Efnisyfirlit birtist  jafmóðum  
Nýju kaflarnir heita: 

til   
án   
auk  
meðal   

og væntanlegir eru kaflarnir: 
megin  milli millum vegna   
handa innan utan ofan  neðan 

 

til  þess að átta sig á því efni, sem hér verður skoðað þarf fyrst að koma almenn hugleiðing um yfirboðara (diktatora) 

það er einkenni á frumstæðum þjóðum hversu barngóðar þær eru
  Þær dekra við þegna sína fyrstu fimm árin 
  Dekur á fyrstu mótunarárunum og miskunnarlaus harka upp úr því gæti verið lykillinn að öflugum persónuleika og þrautseigju margra afburða sona og dætra frumstæðra þjóða 
  En hverjum kosti fylgir jafnan ókostur 
  Frægt er, að frumstæðar og andlega vanþróaðar þjóðir eru fjarskalega veikar fyrir hverslags Yfirboðurum 
  Hvernig hangir þetta saman?   
  Jú - forsenda Yfirboðarans (diktatorsins) er vanþroski  
  Sagt hefur verið að valdatíð Sjáseskús Rúmeníuforseta hafi verið ein samfelld fimm-ára afmælisveisla og það sama má segja um Stalín, Hitler, Mússólíní, Frankó, jafnvel Jeltsín  
  Vanþroski þjóðanna, sem þeir "stjórnuðu" fann, a.m.k. um tíma, einhvern samhljóm við hið bernska hugarfar Yfirboðarans. Því valdsýkin sem til þarf í diktator slævist í öllu normölu fólki strax á sjötta og sjöunda ári. Þá hætta flest börn að stjórna foreldrum sínum og eldri systkinum

að þessu leyti hefur Yfirboðarinn staðnað í fimm ára afmælinu sínu. Og frumstæðar þjóðir eru svo barngóðar, að þær ganga í gildruna, jafnvel þó kosningaréttur hafi verið innleiddur hjá þeim, oft þá að erlendri fyrirmynd 
  Svoleiðis þjóðir vilja hreinlega ekki stjórnmálamenn, sem gera má fullar kröfur til
  Þær eru, ef svo má segja, of barngóðar til að framfylgja lýðræðisskipulagi 
  En þegar vanþroskaður Yfirboðari hefur á annað borð náð að melda sig inn í móðurhjarta flokks eða jafnvel þjóðar má þekkja hann á kosninagaútkomunni í formannskjöri. Þar hlýtur hann þetta 93-98% atkvæða, sovéska kosningu sem kölluð er
  Eftir það leyfist honum hvaðeina sem almennt er látið eftir 5 ára strákum 

  

án þessarar "kenningar"  - en hún er sprottin af nokkuð víðtækum athugunum sem kringumstæðurnar hafa leitt mig út í að gera á nánasta pólitíska umhverfi mínu um tæplega sjö ára skeið - held ég að örðugt sé að skilja margt af því sem hér er að gerast um þessar mundir 
  Meðal annars það sem hér er til umfjöllunar 


auk þeirra Davíðs Oddssonar og Halldórs Ásgrímssonar hafa eldri foringjar margir notið þessarar sérstöku verndar 
  Svona var þetta líka með Bjarna Ben, Ólaf Thors, Steingrím Hermannsson, Hermann Jónasson, Emil Jónsson, Lúðvík Jósepsson og fleiri forystupilta á deildinni 
  Frumstæðu valdi fylgir engin ábyrð í frumstæðu samfélagi. Þar er allt frumstætt og einfalt  
  Þess vegna hefur landsdómur aldrei verið kallaður saman - hann var eins og hver önnur ímyndun gagnvart  sálfræðilegu raunsæi stjórnmálanna 

það er semsé gömul klisja að líkja Alþingi við leikhús. Þetta er fimm ára deildin á barnaheimili  
  Þar sitja nú 2 uppáhalds dekurbörn þjóðarinnar (Davíð og Halldór) undir vernd 61 fóstru  
  Hvergi á byggðu bóli er öryggi krakkanna fullkomnara  

nýlega skrifaði forsætisráðherra landsins stutt og laggott bréf til biskupsins, svo látandi   
  "Það er athyglisvert að í kynningu á "smásögu" þar sem forsætiráðherranum er lýst sem landráðamanni (manni sem selur fjallkonuna) og landsölumanni er gefið til kynna að sendingin sé á vegum fræðslustarfs kirkjunnar   
Davíð Oddsson"   

biskupinn svaraði erindi ráðherrans nokkuð fullorðinslegum rómi (með bílaleikjaröddinni)   
  "Ég lýsi vanþóknun minni á vafasamri myndskreyingu með skondinni smásögu í Lesbók Morgunblaðsins um sl helgi og get vel skilið gremi þína hennar vegna  
  Myndskreytirinn er mér ókunnur, enda á vegum blaðsins en höfundur sögunnar vel metinn samstarfsmaður 
  Ég get sam  ekki borið ábyrgð á tómstundagamni hans né annarra starfsmanna minna   
Með virðingu og vinsemd   
Karl Sigurbjörnsson."   

þessi bréfaskipti standast náttúrlega ekki rökfræði þeirra sem komnir eru til fulls þroska    
  Þjóðfélagsfræðingar nefna svona aðferðir ljótum nöfnum eins og slátrunartillögur (killing effect)  
  Þeir fara líka strax að spyrja alls konar óvinsamlegra spurninga    
  - Heldur Davíð að biskupinn sé ritstjóri Lesbókar Morgunblaðsins?    
  - Telur biskupinn það vera kristilega skyldu sína að lýsa vanþóknun yfir daglegum störfum skopteiknara?    
  Slíkar spurningar eru út úr allt annari kú og leiða bara til misskilnings    
  Því tilvikið er beinlínis fallegt ef það er skoðað með augum barngæskunnar    
  Hugsum okkur að Dabbi litli á fimm-ára deildinni kæmi til fóstrunnar og segði: "Hann Össi var að ulla á mig!". "Hvaða vitleysa", segir fóstran sem hefur dálæti á ullaranum. "Össi var bara að sleikja varirnar."    
  Þannig séð verður þetta klögumál skiljanlegt og hjálpar okkur til að láta ráðherrann njóta hlífðar(sannmælis öðru nafni) enn um sinn    
 Við höfum svo gaman af börnum og Yfirboðurum    
 Yfirboðaragæskan veitir okkur líka eins konar þögult fyrirheit um foreldravald yfir diktatornum    
  Bara ef við biðjum afsökunar (eins og Matthías Johannessen ritstjóri Morgunblaðsins gerði) og ræðum vandann svo ekki nánar    
fyrir nokkru stóð forsætisráðherra upp við Alþingisumræður vegna Geirfinnsmála og lét í ljósi þá skoðun að dómsmorð hefðu verið nokkuð algeng hér á landi. Bravó! sagði þá þingheimur nær allur en enginn spurði hvers vegna ráðherrann hefði ekki haft orð á þessu fyrr. Þessi mál höfðu þó verið til umræðu í heilan áratug. Engum datt í hug að spyrja ráðherrann eins og hann væri - eða hefði nokkurn tíma verið - fullveðja löglærð persóna  
  Um svipað leyti vakti ráðherrann athygli á því í sjónvarpsviðtali um gagnagrunnsmálið, að sjúraskýrslur almennings lægju eins og hráviði fyrir hunda og manna fótum  
  Orð hans voru þung, og menn trúðu þeim, ekki síst vegna þess að fyrrum yfirmaður Sjúkrasamlags Reykjavíkur kann náttúrlega skil á þessu. En það spurði enginn hvers vegna hann hefði þagað þunnu hljóði á meðan hann bar sjálfur ábyrgð á jafn augljóslega löglausu ráðslagi  
  Nei, þannig talar mamma ekki til uppáhalds fimmárans síns. Og þannig talar þingheimur eða fréttamaður heldur ekki til rétt skapaðs Yfirboðara. Því allir vita að hann er hvorki ábyrgur orða sinna né gerða  
  Hann bara ræður  


meðal annarra birtingarforma bakþróunarsálfræðinnar í stjórnsýslu síðari ára flokka ég vitaskuld mál, sem ég neyddist til að taka alvarlega í meir en hálfan áratug þó það væri í sjálfu sér einhver langdregnasta kómedía, sem hér hefur verið sviðsett  
  Þar á ég við nafnritunarmálið mitt  
 eins og fram kom í formála varð dómur Mannréttindadómstólsin í Strasborg 25.06.1992 verulegt áfall fyrir ráðamenn hér: Dómsmálaráðherra skipaði strax nefnd, sem fljótlega sá að margvíslegar ráðstafanir varð að gera til að ljóst yrði, að íslenskt ríkisvald tæki reglur Mannréttindasáttmála Evrópuráðsins og Mannréttindadómstólinn í Strasborg alvarlega. Þar á meðal voru  
1) Niðurfelling 108. greinar hegningarlaganna, sem gera mundi dómstólum  torveldara að sakfella blaðamenn fyrir réttmæta gagnrýni á  störf embættismanna  
2)  Endanleg lögfesting sáttmála Evrópuráðsins um mannréttindi, sem leiða mundi til þess að hæstiréttur þyrfti að líta til dóma Mannréttindadómstólsins sem fordæma  
3) Ný mannréttindaákvæði (m.a. fullmótuð jafnræðisákvæði)  í endurskoðaðri stjórnarskrá gætu jafnvel fylgt í kjölfarið  

alþingi tók nokkuð fullorðinslega á tillögum nefndarinnar. Enda liðu ekki nema þrjú ár þar til þessi atriði voru öll komin í kring, það seinasta með endurbættri stjórnarskrá (1995)    
  Allt voru þetta réttarbætur, sem stórbokkarnir (nómenklatúran) töldu sér skylt að hefna fyrir    
  En hefnd nómenklatúrunnar var jafn frumstæð og hún var máttvana    
  Hagstofu Íslands (þjóðskrárdeild) var strax falið að þvinga mig til að leggja niður kenninafnið sem  ég þá hafði borið (með fullu samþykki þjóðskrárdeildar) í hálfan áratug. En nafnrituninni breytti ég árið 1987 í krafti þeirrar  sannfæringar minnar, að eignarfallssamsetning kenninafns (Þorgeirsson með tveim s-um) færi í bága við góða jafnræðisreglu, sem m.a. bannar eign manns á  manni    
  Hagstofan er voldug og starfsmenn hennar líta á sig sem ofurefli hvers einstaklings í landinu, sem vonlegt er, þannig að vitaskuld hefði það verið útlátaminnst fyrir mig að biðja Lögreglustjórann í Reykjavík að gefa út nýtt vegabréf með gamla kenninafninu Þorgeirsson, svo persónuskilríki mín hefðu komið heim og saman við kjörskrá og önnur gögn sem gerð eru eftir þjóðskrá    
  En ég hélt áfram að gera ágreining og neita eignarfallsnotkuninni í kenninafninu    
  Þrjár ástæður lágu til þess   
  Í fyrsta lagi: Síðan 1992 hef ég, eftir því sem best er vitað, verið eini rithöfundur veraldarinnar sem sætir opiberri ritskoðun á nafninu sínu. Henni var þarflaust að sæta eftir þær réttarbætur sem þegar höfðu leitt af ströggli mínu.   
  Í öðru lagi er það prinsíp mitt, að einstaklingnum beri að standa fast  á rétti sínum. Aðrir hafa varla til þess fullt umboð   
  Og í þriðja lagi hafði barnasáttmáli Sameinuðu þjóðanna verið undirritaður árið 1989, en það er skoðun flestra fræðimanna, sem um hann fjalla, að grunnhugsun sáttmálatextans sé að foreldrar eigi ekki börn heldur njóti þau frá fæðingu allra sömu réttinda og fullorðnir  
  Það er einmitt merking orðsins frjálsborinn  
  Margir fræðimenn  telja barnasáttmálann engu veigaminna skref í réttindasögu okkar  en afnám þrælahalds var á sínum  tíma. 
  Nú geta foreldrar ekki lengur selt börn (eða einstaka líkamshluta úr börnum) nema eiga það á hættu að verða sakfelldir  
  Það væri náttúrlega argasta oftúlkun á barnasáttmálanum að banna öllum hér að nota eignarfallssamsetningu í kenninafni sínu, en það er ótvírætt í þverbága við anda sáttmálans þegar löggjafarvald okkar fyrirskipar notkun eignarfalls eins og gert var í 8. gr. laga nr.45/1996. Heilum sjö árum eftir gildistöku barnasáttmálans  
  Og við skoðun hefur það komið í ljós að margháttuð stjórnarskrárbrot eru skráð í þeim lögum, auk þess sem kennitölukerfi Hagstofu Íslands er - að mati hæfustu manna, úrelt - stórháskalegt og löglaust með öllu 
  Allt er þetta fróðleikur sem fleirum en mér ætti að koma við  

Það hefur kostað ótrúlegar bréfaskriftir og margvíslegar niðurlægingar að ná fyrsta áfangasigri í þessu nafnritunarmáli. 
En það hefur kallað á vinnu, sem færði mér margvíslegan fróðleik um samfélag okkar  
  Þeim fróðleik ber mér fortakslaust að koma á framfæri við aðra  
  Vissir þú til dæmis að vinnubrögðin hjá þjóðskrármönnum okkar eru hreint ekki slakari en þau voru hjá Gestapo og KGB? Þetta veit ég nú með sannindum, því eftir að fyrir lá greinarlerð Landlæknisembættisins um það að stjórnvaldsaðgerðir þeirra ss-manna væri heilsu minni háskalegar varð engin tilslökun, ekki einu sinni boð um sáttafund í málinu, sem þó var ítarlega og margsinnis búið að gera mönnunum grein fyrir vafasömum lagagrundvelli þeirra  
  Og meira en það  
  22.01.1999 þegar lífið lá við að leggja mig inn á spítala undir réttu nafni (því hefndaraðgerðir ss-manna voru þar áhættuþáttur) varð ekk i vart við að mennirnir depluðu einu sinni auga. Þeir huldu sig stórbokkaþögn og óskorað vald þeirra þurfti embætti Landlæknis að brjóta á bak aftur með því að fyrirskipa Ríkisspítölunum (í krafti sjúklingalaga frá 1997) að skrá mig undir því nafni sem stendur í vegabréfi mínu og ég réttilega ber  
  Dapurlegast var þó, að þessi gasklefastjóralega afstaða hagstofumanna kom mér hreint ekki á óvart, vegna þess að sthugun mín hafði leitt það í ljós, að valdaumhverfi mannanna og réttarstaða almennings gagnvart því er  tímaskekkja. Hagstofa Íslands hefur í raun kanselívald eins og það var  tíðkað á nýlendutímanum. Úrkynjun réttarvitundar er nánast lögmál undir þeim kringumstæðum -  og maumast einu sinni við mennina að sakast um það. Þeir fá svo vel borgað fyrir valdníðsluna, að þeim finnst hún vera skylda sín  
  Þessi og önnur vitneskja, sem ég hef eignast í átökunum við þá Skuggasundsmenn, er mér ómetanleg  
  Hún færir mér heim sanninn um það, að þessa hluti verður að lagfæra strax, ef fólki á að verða líft í þessu landi til einhverrar frambúðar  
  Hér hefur orðið það sem jafnan verður þegar einstaklingur bregst við takmörkun persónulegra réttinda sinna 
  Nauðsynleg skoðun hans á málsatvikum leiðir til niðurstöðu, sem öllu samfélaginu kemur við.  
  Í krafti þeirrar einföldu staðreyndar birti ég hér á eftir valin plögg, aðallega tilskrif mín til ráðamanna en einnig almennari vangaveltur um málin, m.a grein um stöðu barna í þessu kerfi (sem erfiðlega hefur gengið að fá birta í blöðum hér)  og hugleiðingu um diktatora, sem byggir að mestu á barnasálfræði   
  Og nú hefur mér loks, eftir sex ár og tíu mánuði, borist yfirlýsing frá Hagstofu Íslands um sjálfsagðan rétt  til að rita nafnið mitt hjálparlaust, og tilskipun frá hagstofuráðherra fylgir plaggin  
  Mér er ljóst að  tilslökun ráðherrans nú eftir hér um bil sjö ára þögn um málið kemur ekki vel fyrir. En hann hefur þó að endingu gert rétt -  ekki síst ef þessi afstaða hans væri byrjun á gagngerri endurskoðun alls lagaumhveris Hagstofu Íslands og nýrri gerð mannanafnalaga, sem hvorutveggja þyrfti að byggja á nútíma hugmyndum um réttindi einstaklingsins.  
  Undir lok ársins 1983 ritaði ég fáein sannleiksorð um strafshætti lögreglunnar í Reykjavík  Forneskjulegt lagaákvæði (108. greinin sáluga) nýttist dómsvaldinu til að sakfella mig fyrir bersöglina. Það tók níu og  hálft ár að hrekja þá dómsvillu. Og það tók yfirboðara Hagstofu Íslands sex ár og tíu máuði að átta sig á því  að frumstæðar hefndaraðgerðir hans gagnvart mér (sem sendiboða nýrra tíðinda) brutu í bága við mannréttindi sem fengið höfðu landvistarleyfi hér í kjölfar dómsins, sem hann einmitt var að hegna mér fyrir.  
  Réttlæti er hér of seinvirkt úr því það hefur tekið mig hálfan annan áratug að öðlast frelsi til að skrifa, fyrst sannleikann um embættismenn og síðan eiginnafn mitt  
  Um það fjallar síðari hluti þessarar litlu bókar  
  Kannski er vænlegast að byrja lesturinn á  Tilskipun ráðherra 06.05.1999 og lesa síðan hin plöggin í ljósi þeirrar seinfengnu niðurstöðu  
 
 

Þessi texti er í vinnslu. Það sem komið er aðeins uppkast að byrjun greinargerðar.