Ég leyfi mér að senda afrit af bréfi mínu til Hagstofustjóra 02.12.1998, svo látandi:     
   

Reykjavík 02.12.1998    

Hagstofustjóri Hallgrímur Snorrason    
Hagstofu Íslands    
Skuggasundi    
150 Reykjavík    

Væntanlega er þetta seinasta erindi mitt við stofnun þína og þig persónulega.    
Sjálfur hafði ég aldrei ætlað mér að ónáða þig frekar út af mínum málum, en þeir, sem ég er    
nú að leita til, uppáleggja mér að krefja þig svara við eftirfarandi spurningu: Hef ég kjörgengi (eligibility) undir því nafni, sem réttilega stendur í gildu vegabréfi mínu, en þar er nafn mitt ritað svo: Þorgeir Þorgeirson.    

Forsendan fyrir því að ég sé kjörgengur undir þessu nafni er vitaskuld sú, að ég verði    
skráður í kjörskrárstofn undir því - sem aftur á móti getur ekki gerst nema það verði svo ritað    
í Þjóðskrá.    

Þetta verð ég að vita fyrir víst í seinasta lagi hinn 15. desember 1998.    

Ef svar þitt er játandi bið ég þig að tilkynna mér þessa sjálfsögðu breytingu á Þjóðskrá fyrir    
nefnd tímamörk. Hafi ég á hinn bóginn ekki heyrt neitt frá þér fyrir kl. 24.00 þann 15.12.1998 lít ég svo á að svar þitt við spurningu minni sé neitandi.    

Það ákveð ég þér til hægðarauka.    

Sé ég ekki kjörgengur (eligible) undir því nafni, sem stendur í lögréttum skilríkjum mínum     
hlýt ég að líta svo á þú hafir svipt mig kosningarétti og kjörgengi.     

En kjósir þú að afgreiða erindi mitt með fullnægjandi og jákvæðu svari og taka mig inn á    
Þjóðskrá undir mínu réttmæta nafni, þá falla niður  ákærur  mínar vegna undangenginna    
6 ára og við erum þá sáttir svo lengi sem ég fæ að ráða því sjálfur hvað nafnritun mín    
tjáir umheiminum.    

Með vinsemd,    

Þorgeir Þorgeirson, rithöfundur án kennitölu.    

Ég sendi ráðuneytinu afrit þessa bréfs, ef það skyldi telja sér skylt, vegna aðildar að málinu, að grípa inn í atburðarásina áður en málið verður að alþjóðlegu hneyksli.    
   
Aðdraganda málsins má rekja til þess, að fyrir réttum áratug breytti ég rithætti kenninafns míns, að því ég hélt með leyfi Hagstofu og þjóðskrár. Enda var breytingin byggð á sannfæringu minni. Árið 1990 gaf lögreglustjóraembættið í Reykjavík út nýtt vegabréf í umboði dómsmálaráðuneytisins, með nafninu Þorgeir Þorgeirson. Um þetta segir í ábendingu til aðila málsins, sem ég gaf út nýlega [og birt er í heild á vefsetri leshúss]:   
“Árið 1990, þegar dómsmálaráðuneyti gaf út núgildandi vegabréf mitt með rithættinum Þorgeirson, var það í fullu samræmi við bæði 2. og 18. grein mannréttindasamþykktar SÞ. Sá ritháttur er í takt við sannfæringu mína og lífskoðun”.      
Mér datt í hug að bjóða staðgengli ráðuneytisstjóra að kynna sér nánar þetta plagg og athuga hvort ráðuneytið hefði ekki hug á því, í tilefni dagsins, að fylgja þessari lögréttu aðgerð sinni eftir við Hallgrím Snorrason, sem vann sjálfur að undirbúningi nafnalaganna árið 1991, kvað sjálfur upp þann dóm ári síðar, með tilvísun í lögin frá 1991, að ákvörðun mín frá árinu 1988 væri löglaus. Hann tók sér með þessu dómsvald, sem hann ekki hefur samkvæmt stjórnarskrá, gerði lögin sín afturvirk í raun og hefur síðan framfylgt dómi sínum af eindæma hörku. Er ekki flestum að verða það ljóst að vald í réttarríki þarf að skiptast í sjálfstætt löggjafarvald, sjálfstætt dómsvald og sjálfstætt framkvæmdarvald? Getur það verið vilji dómsmálaráðuneytis að fela Hallgrími Snorrasyni alræðisvald til að lumbra á mér (eða gildir veiðileyfið kannski á alla rithöfunda sem ekki “vilja beygja sig”?)      
Úrslitakostir mínir til Hallgríms eru gerðir í samráði við alþjóðlega ráðgjafa. Framhaldið gæti orðið að nokkuð víðtæku hneyksli.      
Þess vegna vildi ég gefa ráðuneytinu tækifæri til að grípa inn í málið fyrir 15.12.1998, ef það hefði vald til að fylgja réttmætri afstöðu sinni, sem fram kemur í útgáfu vegabréfs míns 1990, eftir við Hallgrím, sem einhverra hluta vegna heldur kýs síbrotaferil í þessum málum heldur en að hlusta á rök mín og annarra.      
Það er ekki tilviljun að ég vel þennan dag til að benda ráðuneytinu á möguleika sína til að  gera rétt. Fyrst í stað sé ég ekki ástæðu til að gefa lengri frest en þann sem gefinn er í bréfinu til Hallgríms (15.12.1998) en vefjist þetta einfalda mál fyrir ráðuneytinu má sækja um einhverja daga í viðbót.      
Öll þau sex ár, sem Hallgrímur hefur skilorðsbundið kosningarrétt minn undirgefni við þennan huglæga órökstudda dóm sinn og takmarkað aðgengi mitt að heilbrigðisþjónustunni með sömu skilmálum virðist aldrei hafa hvarflað að honum að kalla mig á sáttafund til að kanna  röksemdir mínar. Hann vinnur nánast bara eins og meindýraeyðir. Hefur maðurinn umboð  frá dómsmálaráðuneytinu til svona starfshátta?      
Útskrift af þessari sendingu mun berast ráðuneytinu í ábyrgðarpósti innan skamms.      
Staðfesting á móttöku þessarar sendingar væri æskileg.      
Virðingarfyllst,      

Þorgeir Þorgeirson, rithöfundur      
    

Til Þorgeir Þorgeirson   

Vísað er til bréfs yðar til ráðuneytisins, dags. 10. desember sl., en bréfið hefur m.a. að geyma afrit bréfs yðar til Hagstofustjóra, dags. 2. desember sl.   
        Í bréfi yðar segir að erindið sé ráðuneytinu sent vegna aðildar þess að málinu. Sýnist þar átt við þær heimildir sem dómsmálaráðherra hefur samkvæmt lögum um mannanöfn nr. 45/1996 til að heimila nafnbeytingar. Samkvæmt 16. gr. mannanafnalaga er dómsmálaráðherra heimilt að leyfa manni 16 ára eða eldri að taka upp nýtt kenninafn ef telja verður gildar ástæður mæla með því. Í 8. gr. laganna er ákveðið að kenninöfn geti verið tvenns konar, ættarnöfn eða föður- og móðurnöfn og skýrlega er mælt fyrir um það með hvaða hætti móður- og föðurnöfn eru mynduð, svo sem yður var tjáð í bréfi ráðuneytisins til yðar, dags. 10. september 1997. Sú nafnbreyting sem þér hafið óskað eftir felst í því að fella niður kenninafn yðar en taka þess í stað upp nafn sem ekki uppfyllir lagaskilyrði til að vera kenninafn og er hvorki ættarnafn né föður-eða móðurnafn yðar.  Þegar af þeirri ástæðu er ljóst að ráðuneytinu er óheimilt að leyfa umrædda breytingu á nafni yðar.   
        Vegna ummæla yðar um vald sem dómsmálaráðuneytið feli hagstofustjóra og spurningar yðar um það hvort hann hafi umboð frá dómsmálaráðuneytinu til ákveðinna starfshátta þykir rétt að taka það sérstaklega fram að hagstofustjóri er ekki starfsmaður dómsmálaráðuneytisins og starfar ekki í umboði þess.   
   
Afrit:   
Hallgrímur Snorrason   
Hagstofustjóri   
Skuggasundi 3   
150 Reykjavík   
   
   
   
Viðbótar athugasemd hér:   
Bréf ráðuneytisins 10. sept. 1997 var í raun svar til Gauks Jörundssonar, þáverandi umboðsmanns Alþingis, sem hafði fyrirskipað mér að sækja um nafnbreytingu (gegn vilja mínum) eins og fram kemur í umsóknarbréfinu 09.05. 1995. Síðar kom í ljós, að þetta var bragð Gauks til að sleppa framhjá því að svara þeirri spurningu, sem ég hafði fyrir hann lagt. Enda sat Gaukur þá vanhæfur að störfum eins og ég hef margfaldlega bent á. M.a. í erindi um dag og veg.    
ÞÞ  
  

   

SVAR ÞORGEIRS 04.01.1999:

  

Samdægurs sendi ég þér nokkuð flausturslegt svar mitt, sem vitaskuld stendur óhaggað í meginatriðum, þó ég nú, eftir vinnu yfir áramótin, sjái ástæðu til að kynna forsögu málsins með skipulegri hætti:   

Upphaf málsins er það, að seint á árinu 1987 hafði ég breytt rithætti kenninafns míns í samræmi við  hugmyndir, sem ég nýlega kynnti fyrir Alþingismönnum (og finna má á vefsetri leshúss í bókinni  "Lesefni handa lýðræðisinnum"). Þessa ákvörðun tilkynnti ég starfsmanni Þjóðskrár símleiðis og fékk það svar, að nafnritun minni yrði breytt þá um áramótin 87/88. Tveim árum síðar gaf  lögreglustjóraembættið í Reykjavík út vegabréf nr. A68331 með nafninu Þorgeir Þorgeirson, þannig að nú er komin áratugs hefð á það að ráðuneyti dómsmála viðurkenni þennan rithátt. Það er því rangt að tala um nafnbreytingu nú. Það sem ég fer fram á er það að ritstjórn þjóðskrár FULLNUSTI ÞESSA ÁRATUGS HEFÐ SEM RÁÐUNEYTIÐ HEFUR STAÐFEST Í ANDA MANNRÉTTINDASKRÁR SÞ,  MANNRÉTTINDAYFIRLÝSINGAR  EVRÓPURÁÐSINS  OG STJÓRNARSKRÁR LANDSINS.   
   
Það kemur mér á óvart að þú skulir vitna í lög nr. 45/1996 í sambandi við þessa ákvörðun, sem ég tók árið 1987, Þjóðskrá samþykkti árið 1988 og Lögreglustjóraembættið (í umboði dómsmálaráðuneytis) staðfesti með útgáfu vegabréfs árið 1990. Ég hef  lesið lög nr. 45/1996 í gegn (og séð margt athugavert við þau) en kem ekki auga á nein ákvæði þess efnis að lögin séu afturvirk, enda væri það í þverbága við góða siðvenju réttarríkja. Og vel að merkja:   
þykir ykkur ekki fullveðja kosningaréttur minn og heilsufarslegt öryggi vera nógu   
“gildar ástæður” til að mæla með leiðréttingu nafns míns í Þjóðskrá?    
   
Þegar af þessum sökum fæ ég ekki séð hvernig ráðherrann (eða ráðuneytið) getur svarað því neitandi þegar spurt er, hvort ég hafi kosningarétt og kjörgengi undir nafninu Þorgeir Þorgeirson, sem vissulega hefur staðið í löglegu vegabréfi mínu nú í tæp níu ár.    

Sú afstaða, sem þeir Hallgrímur Snorrason og Skúli Guðmundsson, tóku í þessu máli árið 1992 (samkvæmt skipun frá hagstofuráðuneyti eða hagstofuráðherra sjálfum, sem í engu hefur svarað erindum mínum nú í hálft sjöunda ár) var studd lögum frá árinu 1991, sem heldur ekki höfðu nein ákvæði um afturvirkni og gátu því ekki átt við ákvörðun mína hálfum áratug áður (1987) né staðfestingu vegabréfsins tveim árum áður (1990). Mér er tjáð (af heimildamönnum sem ég, af eðlilegum ástæðum, ekki gef upp), að frumkvöðlar þess að svipta mig nafninu með þessum hætti hafi að sönnu hugsað þetta sem hefndarráðstöfun við sigurvegarann í máli gegn ríkinu, sem Mannrétindadómstóll Evrópuráðsins í Strasborg kvað upp 25.06.1992. Þannig var þetta upphaflega tilraun til að "útrýma" þeirri persónu úr Þjóðskrá. Það er ein af meginástæðunum fyrir því að ég hef staðið fast á mínu máli. En þeir ss-menn á Hagstofunni hafa raunar gert það líka og virðast jafnvel reiðubúnir að útrýma mér úr tölu lifenda, EF ÞEIR FÁ EKKI AÐ RÁÐA ÞVÍ HVERNIG ÉG SKRIFA nafnið mitt. Til eru söguleg fordæmi fyrir slíkum stjórnvaldsaðgerðum, en þykja óvíða til fyrirmyndar lengur.   
Til stuðnings þeirri róttæku fullyrðingu legg ég með þessu tilskrifi bréf til þeirra félaganna H Sn og Sk G, ritað á nýársdag. Ég treysti því að þú kynnir sjónarmið mín fyrir dómsmálráðherra, því lokaúrræði mín felast einmitt í því, að biðja hvert og eitt ráðuneyti að tak afstöðu til vinnubragða Hagstofunnar í þessu máli (og helst líka fleiri málum), en af  lagatæknilegum ástæðum (vanhæfi Hæstaréttar Íslands í þessu sérstaka máli) hef ég ekki tök á því að láta á þetta reyna fyrir dómi hér.   
Verði niðurstaða ráðuneytanna sú, að ég þurfi nú, sjöunda árið í röð, að sæta þessum réttindasviptingum, hlýt ég að leita með þetta til Mannréttindaskrifstofu SÞ, og hef raunar þegar haft samband þangað. Þetta eru ekki innantómar hótanir heldur greinargerð, blákaldar staðreyndir um nauðvörn manns, sem á nú orðið líf og heilsu að verja gagnvart þessari sérkennilegu ritskoðun stjórnvalda. Að lokum ítreka ég það enn, að samningafundur í málinu væri alveg hættulaus.   
Með bestu óskum um farsæld á komandi ári,   

Þorgeir Þorgeirson, kennitölulaus rithöfundur   

Hjálagt: 1) bréf til Hallgríms Snorrasonar og Skúla Guðmundssonar 01.01.1999.    
            2) ljósrit af bréfi aðstoðarlandlæknis til Hallgríms Snorrasonar 09.12.1998.  
  
  

Hinn 9. desember sl. ritaði Landlæknisembættið hagstofustjóranum bréf varðandi nafnritunarmál undirritaðs. Þar er beint tilmælum um verndun heilsu minnar til stofnunar ykkar. Þessum tilmælum hefur hagstofustjóri í engu svarað þrem vikum eftir móttöku bréfsins, þannig að nú er ljóst orðið, að þið eruð reiðubúnir að “fara alla leið” í undirgefni ykkar við fyrirskipanir yfirboðara ráðuneytisins.   
Ekki kemur það mér á óvart. Hagstofan er vitaskuld engin mannúðarstofnun, enda kunn að öðru, og ég var heldur ekki með það í huga að hræra ykkur til réttrar breytni á þeim nótum, þegar ég bað embætti Landlæknis að gefa um það faglegt vottorð, hvort inngrip kennitölukerfisins eins og þið hafið beitt því varðaði að einhverju leyti heilsu mína og lífsvonir. Vildi bara að þið gerðuð ykkur fulla grein fyrir því, að með þessari notkun kennitölukerfisins eruð þið að brjóta lög nr. 74/1997, en þar stendur m.a. í 1. gr. “Óheimilt er að mismuna sjúklingum á grundvelli kynferðis, trúarbragða, skoðana, þjóðernisuppruna, kynþáttar, litarháttar, efnahags, ætternis og stöðu að öðru leyti”. Og margar aðrar greinar laganna koma til álita í ykkar tilviki. En sem ég nú geri mér fulla grein fyrir því að mannúð er ekki ykkar deild, taka samskipti mín við ykkur að sumu leyti nýja stefnu, sem hófst með eftirfarandi:   
  

“Varanleg bilun í hugbúnaði yfirstjórnenda Þjóðskrár hefur valdið því að kennitalan 300433- 3409 er ónotthæf. Ef sú tala er slegin inn á leitarstreng skrárinnar kemur upp forneskjuleg ss-manna stafsetning á nafni mínu, en því formi nafnsins hef ég ekki getað gegnt síðan í ársbyrjun 1988, að ég breytti stafsetningu kenninafns míns til samræmis við lýðræðislegri skoðanir. Fólk sem vill hafa samband við mig er beðið að nota þá stafsetningu, sem skráð er í vegbréf nr. A 68331, út gefið af embætti lögreglustjórans í Reykjavík í umboði dómsmálaráðuneytis þann 5. mars árið 1990. Þar er nafnið skráð svo: Þorgeir Þorgeirson - og þannig er það rétt skrifað í samræmi við lífskoðun og vilja þess sem nafnið ber. Ofannefnd kennitala gildir þó áfram um einkafyrirtæki mitt, leshús.    
                                                                                     Reykjavík 10.12.1998    
                                                                                     Þorgeir Þorgeirson, rithöfundur"    

Um leið og ég afneita þannig kennitölukerfinu, sem notað hefur verið skipulega til að hafa af mér réttindi og skaða heilsu mína, bendi ég á það, að einmitt þetta kennitölukerfi er ólögmætt að dómi hinna virðulegustu aðila (Tölvunefndar, Landlæknisembættisins, lögfræðideildar Landsbanka Íslands og lögfræðideildar Menntamálaráðuneytis). Og raunar er mér ókunnugt um aðra einstaklinga en ykkur tvo, sem verja aðfarir þjóðskrárdeildar Hagstofunnar, ekki bara gegn mér heldur öllum landsmönnum. Skemmst er að minnast atburða, sem greint var frá í DV nýlega, þegar þið sviptuð kennitölunni og þar með ríkisborgararéttinum af ómálga barni af því að ykkur líkaði ekki feðrun þess. Hvers vegna hafið þið ekki beitt sömu aðferðum við mig? Er það vegna þess að þá munduð þið ekki lengur geta nýtt þetta ólögmæta kennitölukerfi ykkar til að hindra eðlilega heilbrigðisþjónustu við mig?   

Hér með fer ég þess formlega á leit við ykkur að kennitala Þorgeirs Þorgeirssonar verði strikuð út úr Þjóðskrá, en fái þó (vitaskuld) að haldast áfram sem kennitala einkafyrirtækis míns leshúss. Sú málaleitun er fram borin til að vernda heilsu mína og aðra hagsmuni.     
Með bestu óskum um farsælt starfsár 1999.   
Þorgeir Þorgeirson   

Bréf til ráðherranna, hvers um sig sent með rafpósti og einnig með vanalegum pósti

 

01.01.1999     
Heiðraði ráðherra: Nú við upphaf seinasta árs þessarar miklu frelsis- og framfaraaldar langar mig til að benda þér og öðrum ráðamönnum á vandræðaástand í samfélagi okkar. Það birtist m.a. í því að Hagstofurstjóri og ritstjóri Þjóðskrár telja sig þess umkomna í krafti embætta sinna að ráða því hvernig ég (og aðrir landsmenn) skrifa nafnið mitt. Af þessu hefur æxlast langvarandi og einkar fróðleg deila.   

Sjálfur hef ég talið mig færan um að ákvarða stafsetningu eiginnafns míns og rétturinn til að ráða þessu virðist mér studdur af stjórnarskrá, lögum nr. 62/1994 (mannréttindasamþykkt Evrópuráðsins) og mannréttindaskrá SÞ, sem allar hafa mjög skýr ákvæði um tjáningarfrelsi.   

Hin þjóðernisjafnaðarsinnaða bókstafstrú þeirra Hagstofumanna hefur leitt til þess, að um sex ára skeið hef ég hvorki notið fullburða kosningaréttar (og því ekki getað kosið) né lögbundinnar heilbrigðisþjónustu.   

Nú kann það að vera, að sumum ykkar finnist ég, persónulega, óalandi og óferjandi, en hvað þá um grundvallarréttindin? Sannleikurinn er sá, að Hagstofan (þjóðskrá) stundar kerfisbundið ofbeldi gegn hverjum þeim íslendingi, sem ekki beygir sig fortakslaust undir níðþröngar túlkanir þessa stjórnvalds á löngu úreltum lagagreinum.   

Þannig hafa mannanafnlögin orðið að sérstakri gróðrarstíu þjóðernissósíalískra stjórnvaldsaðgerða, sem einna helst virðast þjóna því markmiði að beygja alla þjóðina undir forneskju og ólýðræðislegan hugsunarhátt. Svo harðneskjulegur tamningaskóli þjóðernisjafnaðarmanna dregur allan kraft úr einstaklingum og lamar vilja þjóðarinnar.    

Meginhugsun og undirstaða mannanafnalaganna virðist mér sams konar lögfræðileg forneskja og 108. grein almennra hegningarlaga var á sínum tíma. Þó má segja, að 108. greinin hafi verið eins og staðbundið krabbamein, en mannanafnalögin kasta meinvörpum þjóðernisjafnaðarstefnu daglega út í þjóðarsálina. Þvílíkur hugsunarháttur á hreinlega ekki heima á 21. öldinni. Frá upphafi hefur þetta mikilvæga atriði mótað deilu mína við þá ss-menn á Hagstofu Íslands. Og komið hefur í ljós, að baráttutæki þeirra, kennitölukerfið stenst hvorki innlend lög né alþjóðasamninga, sem þjóðin er skuldbundin.   

En ss-mennirnir hafa þann leiða sið að skjóta fyrst og spyrja svo - raunar hafa þeir enn ekki spurt neins og virðast engan áhuga hafa á umræðun eða samningum fyrr en þeir eru búnir að skjóta sig sadda, en þá er öldungis óvíst að samningsaðilinn verði til reiðu. Kannski jafnvel dauður, sem að vísu mundi heldur engan vanda leysa.   

Frá og með 10. desember s.l. hefur þetta deilumál tekið nýja og harðari stefnu, sem mig langar til að biðja ráðherrana - eða ráðuneytin hvert og eitt - að taka nú afstöðu til.   

Efni sem varðar málið er á vefsetri  leshúss , nánar á raftímaritinu undir fyrirsögnunum:  tvö plögg í tilefni dagsins (10.12.1998): yfirlýsing og hátíðarbréf til dómsmálaráðuneytis (með svari ráðuneytis, svari við því og áramótabréfi til Hagstofumanna í framhaldi af því).  Útprentanir af þessu efni verða sendar með vanalegum pósti, en spurnig mín er þessi: Styður þú eða ráðuneyti þitt þær stjórnvaldsaðgerðir, sem Hagstofa Íslands hefur uppi í máli mínu?    

Berist ekki svar verður það túlkað sem samþykki viðkomandi ráðherra/ráðuneytis við aðfarir Hagstofumanna, sem áfram munu svipta mig kosningarétti og lögbundnum aðgangi að heilbrigðiskerfinu.   
Virðingarfyllst,   
Þorgeir Þorgeirson, rithöfundur  
  

En meðan Hagstofa íslands heldur kúgunaraðgerðum sínum til streitu er réttur minn lítill. Því vildi ég fá fram afstöðu allra ráðherranna til þeirra stjórnvaldsaðgerða sérstaklega.   
ÞÞ 

Svar á bréfsefni frá iðnaðar-  
og viðskiptaráðuneyti 19.01.1999 

Þorgeir Þorgeirson  
Bókhlöðustíg 6b  
101 reykjavík 

lítil athugasemd 21.01.1999 
  
Finnur Ingólfsson iðnaðar- og viðskiptaráðherra  
Viðskiptaráðuneyti  
Arnarhvoli 150 Reykjavík 

 Reykjavík 08.02.1999 
  
Kæri Matthías.   
Eins og þér er kunnugt um voru sjúkrahúsmál mín komin í nokkurt óefni eftir að Hagstofa Íslands neitaði, árið 1992, að skrá nafn mitt í samræmi við ritháttinn í vegabréfi mínu frá árinu 1990. Fyrst í stað hafði ég reynt að láta mér þessa skoðanakúgun í léttu rúmi liggja og horfa framhjá því, að heilbrigðisþjónustan væri mér lokuð nema ég beygði mig undir þá hörðu (og alveg löglausu) þjóðernisjafnaðarstefnu sem ráðherra hagstofumála hafði fyrirskipað Hallgrími Snorrasyni hagstofustjóra og Skúla Guðmundssyni ritstjóra Þjóðskrár að svínbeygja mig undir, en þegar frá leið varð mér þetta um megn - eða öllu heldur: ég fann að stöðug niðurlægingin, sem af þessu stafaði var ekki heilsusamleg. Þess vegna hef ég forðast sjúkrastofnanir um alllangt skeið og treyst á heimilislækni minn, Halldór Jónsson, og eigin ráð - sem þó hefur varla verið forsvaranegt í mínu tilviki. Enda kom þar, föstudaginn 22.01.1999, að Halldór gat ekki lengur ábyrgst heilsu mína með öðru móti en leggja mig inn á Landspítalann, sem þá hafði neyðarvaktina. 
Og mikið létti mér, ef svo vægilega má til orða taka, þegar ég komst að því við innritunina, að Landlæknisembættið hafði vald til þess (í krafti laga nr. 74/1997) að taka fram fyrir hendurnar á Þjóðskrárhöfðingjunum og láta tölvur Ríkisspítalanna skrá mig framhjá Þjóðskrá með réttri stafsetningu á nafninu mínu, og þannig verð ég héðan af skráður þar. En satt að segja er það efamál, að ég hefði treyst mér til að innritast undir kommandó þeirra ss-manna (sem höfðu í engu ansað ábendingu þinni eða beiðni minni um vægð í þessum sökum). Enda reyni ég ekki að lýsa því með orðum hve notalegt það var að komast aftur skilyrðislaust undir verndarvæng hátæknispítala, og ekki dró það úr öryggiskennd minni að ég skyldi lenda hjá dr. Kristjáni Steinssyni yfirlækni (deild 14 G) og frábæru starfsliði hans. En strax og dr. Kristján áttaði sig á stöðu minni kallaði hann til hina færustu sérfræðinga; hjartaækni, sérfræðing í sykursýki, augnlækni og röntgentækna - sem könnuðu heilsufar mitt eftir fjarvistirnar. Ýmislegt var þá úr lagi gengið, sumt minna og annað meira, eins og gengur. En nú hef ég semsé aftur fullan og skilmálalausan rétt til heilbrigðisþjónustu  - og það á ég þér að þakka. Og sem stendur er ég þar að auki orðinn liður í nýrri tilraun, sem kölluð er "spítalatengd heimahjúkrun". Það er vel rækt og firna góð þjónusta. Tilfinningu minni af þessum endurheimta rétti gæti ég best trúað að líkja mætti við líðan manns, sem dæmdur hefði verið til dauða og síðan náðaður. Þó veit ég það ekki alveg, því formlega var ég náttúrlega aldrei dæmdur beinlínis til dauða. En að endingu langar mig til að segja þér draum sem mig dreymdi síðustu nóttina þarna á spítalanum. Þennan draum kann ég ekki að ráða eða skýra, en hann segir þó með sínum einkennilega hætti eitthvað um tilfinningu mína. Og kemur þér því við. 
Draumurinn þarfnast kannski örstutts formála eða inngangs: Efalaust hefur þú tekið eftir því að undangengin 100-200 skipti sem Davíð Oddsson hefur komið fram í sjónvarpsfréttum hafa ímyndarhönnuðir réðherrans verið að byggja upp nýja ásýnd hans. Nokkuð útsmogna, en svo metnaðarfulla, að Davíð hefur gengið seint að ná valdi á þessu. 
Nýja ásýndin er byggð á frægri mynd, sem Kaldal tók af Halldóri Kiljan Laxness rétt áður en hann fékk Nóbelsverðlaunin. Þessi mynd er ein besta ímyndarsmíð í ljósmyndasögu okkar. Þarna birtist fullskapað þjóðskáldið HKL í gráum jakkafötum með hvítt um hálsinn og fínlega munstrað hálsbindi, sem situr fullkomlega. Skáldið leggur hægri hönd fram með síðunni, fingurinir ögn krepptir en þó í taóískri afslöppun. Augun horfa beint á skoðanda myndarinnar (þjóðina) með hulduhrútslegri tvíræðni sem jaðrar við kæruleysi. Þetta er andans höfðingi. Og þannig vill Davíð líka vera. En hann ber ekki fötin eins vel, hversu nákvæmlega sem þau eru sniðiðn og valin. Sérlega vill hálstauið sitja illa. Hálstau situr öðru vísi á þvalri húð - og það leynir sér aldrei. Stelling handarinnar fram með síðunni vill gleymast og ráðherrann krossleggur þá fingur framan á vömbinni, hann vantar staðfestuna í augun sem flökta til og frá og sækir í að halla undir flatt eins og hulduhrútar aldrei mega gera. Þetta gengur brösótt hjá Davíð, eins og þú hefur áreiðanlega tekið eftir. Þannig  var það líka framan af draumnum, sem mig dreymdi þarna seinustu nóttina á Landspítalanum um daginn. Mér þótti ráðherrann standa uppi á nýsteyptum fótstalli með grófum steypumótaförum og bagsa við prógrammið sitt í mesta vandræðagangi alveg þangað til ég var farinn að halda að þetta væri ekki draumur   heldur bara RÚV-fréttirnar. En þá gerist það allt í einu: fötin leggjast í þessar elegöntu stellingar, höndin fram með síðunni fær sitt taó og hálstauið sest alveg fullkomlega eins og ráðherrann hefði aldrei svitnað á æfi sinni. Um leið og þetta gerist hefur Davíð upp raust - ekki sína eigin raust, heldur raust Nóbelskáldsins sálaða - og sú raust fyllir drauminn og hefur létt bergmál, eins og voldugar raddir gjarnan hafa í draumi: "Sá sem ætlar að verða yfirboðari í stjórnmálum", segir þessi Nóbílráðherra, "verður að hafa innræti fjöldamorðingjans". Og þá fer nú heldur að bera til tíðinda í  draumi mínum, því ráðherrann á fótstallinum breytist í öskugrátt fiðrildi sem flýgur tígulega og ber í kolsvart sólarlagið. Og raust Halldórs Kiljans heldur áfram, eins og furðu slegin:   "Nei, mikjasskoti", segir röddin, "þetta getur þá líka flogið, ha? Hvursvegna notaði hann ekki þann eiginleika við smásögurnar?" Og nú tekur fiðrildið að sáldrast niður í duft og eftir stendur dálítil öskugrá hrúga á hráslagalegum fótstallinum. En ég vaknaði með þá hugsun að varla gæti þetta verið draumur fyrir daglátum. Hvað heldur þú, Matthías? Er svona draumur til marks um neitt annað en temmilega angist dreymandans? Angistin situr í manni löngu eftir að hjálpin berst. Eða má túlka hann sem áhyggjur dreymandans af stöðu hins dreymda (uppi á þessum óhrjálega stalli)?. Að endingu vil ég svo ítreka þakkir mínar fyrir einarða mannúð þína andspænis vanþroska lögleysum  þeirra ss-manna. 
Sú afstaða þín - og ykkar hjá embætti Landlæknis - er mér afar mikils virði.  

Svar heilbrigðisráðherra 
 Reykjavík 6. apríl 1999 

Það er dómsmálráðherra sem fer með mál er varða mannanöfn hér á landi en þó tel ég rétt að benda yður á að  í lögunum um mannanöfn eru ákvæði um mannanafnanefnd. Eitt af verkefnum hennar er að skera úr álita- og ágreiningsmálum sem upp kunna að koma um nafnritun. Ekki verður séð af bréfi yðar að sú leið hafi verið farin en þar er e.t.v. möguleiki á breytingu á nafninu. 
Ingibjörg Pálmadóttir 
 
athugasemd  
var send samdægurs í rafpósti  

Ljóst af texta bréfsins að þú (eða sá starfsmaður sem því svarar) hefur ekki gefið sér tíma til að lesa erindi mitt frá 13.01.1999. Það finnast mér kyndugir starfshættir. 
 Í framhaldi af svari þínu vildi ég mega benda þér á það að velvirk stofnun - embætti landlæknis, sem heyrir undir ráðuneyti þitt - hefur gefið út fyrirmæli um það til Ríkisspítalanna, að nafn mitt verði skráð Þorgeirson í samræmi við vegabréf mitt (nr. A 68331, út gefið af Lögreglustjóranum í Reykjavík í umboði ráðuneytis dómsmála þann 5. mars árið 1990) í gögnum sjúkrahúsanna, enda torvelt að veita nauðsynlega sjúkraþjónustu á grundvelli laga nr. 45/1996. Sjúkraþjónusta heyrir að flestra dómi undir lög nr. 74/1997. Ríkisspítalar hafa orðið við tilmælum landlæknisembættisins. Enda hef ég nú aðgang að læknisþjónustu þeirra eftir sex ára útilokun (á grundvelli mannanafnalaga frá 1991 fyrst en síðan nýju laganna frá 1996). Það var mér mikill léttir - og varð mér aunar til lífs þann 21.01.1999. 
er mér að skilja svar þitt svo að þú teljir lög nr. 45/1996 (sem að vísu gilda ekki um nafnritun mína úr því hún er eldri en lögin) hafa forgang umfram lög um verndun sjúklinga (nr. 74/1997). Hvernig væri sá skilningur rökstuddur? Mér liggur á því að sjá þann rökstuðning því við liggur heilsa mín og jafnvel líf; að ég eigi óskilorðsbundinn aðgang að sjúkrastofnunum án íhlutunar hagstofuráðuneytisins (sem virðist fara hérmeð alræðisvald í mikils verðum persónumálefnum).Bestu kveðjur  

Þorgeir Þorgeirson  
leshus  bokhlodustig 6 b 101 reykjavik e-mail: leshus@centrum.is 
Internet: http://www.centrum.is/~leshus  

Ég þakka fyrir undirtektir þínar, sem mér eru að sjálfsögðu afar mikils virði, ekki síst þar sem þær eru tilkynntar óumbeðið. Ég hafði einvörðungu spurt: Styður þú eða ráðuneyti þitt þær stjórnvaldsaðgerðir, sem Hagstofa Íslands hefur uppi í máli mínu?  En vonandi leyfist mér mér að  túlka þessar undirtektir þannig að þú styðjir ekki nefndar stjórnvaldsaðgerðir. Hitt er svo annað mál, að stuðningsyfirlýsingar eru  fremur léttar í vasa nema orðum  fylgi einhvers konar aðgerð. Vildi ég mega biðja þig að skoða hjálagt bréf mitt til utanríkisráðherra og greinargerð til aðstoðarlandlæknis sem tók með virkum hætti á lögbrotum hagstofunnar. Og það mættu fleiri gera. 
Virðingarfyllst, 
Þorgeir Þorgeirson 

Björn Bjarnason menntamálaráðherra  
Sölvhólsgötu 4  
150 Reykjavík  

  
athugasemd  
08.02.1999 
 
Halldór Ásgrímsson utanríkisráðherra 
Utanríkisráðuneyti 
v/Rauðarárstíg 
150 Reykjavík 

Ég þakka fyrir stuðningsyfirlýsingu þína, 26. jan. 1999, sem mér er að sjálfsögðu afar mikils virði, ekki síst þar sem hún er gefin óumbeðið. Ég hafði einvörðungu spurt: 
Styður þú eða ráðuneyti þitt þær stjórnvaldsaðgerðir, sem Hagstofa Íslands hefur uppi í máli mínu?  En vonandi leyfist mér mér að  túlka stuðning þinn við afstöðu mína þannig að þú styðjir ekki fyrr nefndar stjórnvaldsaðgerðir. Enda væri annað rökleysa.  
Um sálgreiningarkaflann í svari þínu þori ég ekkert að segja fyrr en ég verð búinn að átta mig á því hvorn okkar þú ert að sálgreina. Hitt verð ég strax að leiðrétta að rithátturinn Þorgeirson er ekki frávik frá túlkun þjóðskrárinnar á reglum um kenninöfn. Það er í fullu samræmi við rithátt sem þjóðskráin leyfir nú meira en þriðjungi landsmanna. Dæmi: Tómasson (en ekki Tómasarson), Elísdóttir (en ekki Elísardóttir) o.fl. o.fl. Eins er Þorgeirson vitaskuld bara þolfallssamsetning í stað lögboðinnar eignarfallssamsetningar. Það er því brot á 65. grein stjórnarskrárinnar frá 1995 að neita mér um jafnræði við þann verulega hluta landsmanna sem svo eru skráðir. Enda naut ég þessa sjálfsagða réttar frá árinu 1988 (eins og vegabréf mitt, út gefið árið 1990, ber með sér). En árið 1992 fyrirskipaði hagstofuráðherra að þessi réttur yrði af mér tekinn (með því að túlka mannanafnalögin þrengra gagnvart mér en öðrum þegnum landsins). Það var, skilst mér, hefndarráðstöfun eftir að niðurstöður Mannréttindadómstóls Evrópu í tjáningarfrelsismáli gegn Hæstarétti Íslands og ríkisstjórninni lágu fyrir (25.06.1992). Þaðan af skyldi ég lúta niðurlægjandi ritskoðun í hvert skipti sem ég skráði nafnið mitt. Það hefur mér einlægt þótt frumstæð ráðstöfun og varla samboðið fullorðnu fólki að fyrirskipa slíkt. Enda engin forsenda fyrir því að hagstofuráðherra og lakajar hans ráði því upp á sitt eindæmi hvaða skilaboð ég sendi umheiminum með stafsetningu kenninafnsins míns. Þau skilaboð eru frá mér en ekki þeim. 

Góður og gegn einstaklingur, sem ég einlægt hef treyst (vegna þess að ég stóð hannn aldrei að ósannidum öll þau rösklega fjörutíu ár sem ég naut vináttu hans), sagði við mig ungan mann : "Þú skalt aldrei una niðurlægingu frá hærra settri manneskju. Það eflir bara völd lítilmennanna í heiminum. Sá sem beitir valdi til að niðurlægja þá sem neðar standa í metorðastiganum er lítilmenni. Og völdum þeirrar manngerðar ber að andæfa". 
Þess vegna vil ég ekki lúta þeirri barnalegu fyrirtekt hagstofuráðuneytisins að ég megi ekki búa við fullt frelsi til að stafsetja nafnið mitt. Því hef ég, undangengin sex ár, verið að vekja athygli á misræminu milli nafnritunar í vegabréfi mínu og nafnritunar í kjörskrárstofni (Þjóðskrá) sem gerir það að verkum, að ég fæ ekki að kjósa nema ég brjóti kosningalög. Það finnst mér önnur niðurlægingin til, enda eiga grundvallar mannréttindi eins og kosningarétturinn að vera algild og engum skilmála háð. Ekki taka við betri siðir þegar borgarstjórinn í Reykjavík býðst síðan til þess (í krafti 10. greinar kosningalaganna) að afhenda mér bráðabirgða kosningarétt í hverjum kosningum fyrir sig (eins og mannréttindi mín væru hennar eign en ekki algildur réttur minn). Það tilboð er þriðja niðurlægingin.  
Í sex ár hefur kosningaréttur minn þannig verið bundinn þeim skilmála, að ég sætti mig við niðurlægingu, sem þekking mín á almennum mannréttindum bannar mér að lúta. Það vil ég ekki gera, enda lít ég svo á að með þessum aðgerðum hagstofuráðherra hafi ég verið sviptur fullgildum kosningarétti. 

Menn trúa flestu sem  sagt er - nema sannleikanum. Þess vegna verður sá sem ætlar að segja sannleikann að vinna heimavinnuna sína. 
Þegar ég ritaði flokksbróður þínum, Jóni Helgasyni þáverandi dómsmálaráðherra, opið bréf um lögregluofbeldið í Reykjavík fyrir röskum 16 árum síðan hafði ég unnið  mína heimavinnu. Engin viðbrögð fengust við þeim skrifum nema sakfelling mín undir 108. gr. hegningarlaga (sem nú er horfin úr lögunum, góðu heilli).  Í sambandi við réttarhöldin hafði ég líka unnið heimavinnuna mína , en Magnús Thoroddsen, þáverandi forseti Hæstaréttar Íslands (sem nú er, góðu heilli, ekki lengur hæstaréttardómari) meinaði mér að flytja málið fyrir réttinum (og skipaði mér handónýtan "verjanda" án samþykkis míns). Heimavinnan mín skilaði sér því ekki fyrr en málið kom til kasta Mannréttindadómstólsins í Strasborg þar sem starfsfólk réttarins ákvað að ég skyldi verða fyrstur ólöglærðra manna til að taka þátt í flutningi máls við þann háa dóm. 
Dómurinn féll mér í vil.   
Þetta vildi ég nefna hér til marks um það að til er ekki bara fólk sem ég treysti heldur er líka til fólk sem treystir mér og minni heimavinnu. 
Eins og fyrr var getið hefur hagstofuráðherra látið starfsmenn sína dæma mig til að búa við skilorðsbundinn kosningarétt og ekkert kjörgengi í sex ár, einnig hefur aðgangur minn að spítölum verið háður ólögmætum skilmálum allan þennan tíma.  Ég tel mig hafa sýnt þolinmæði í þessu máli, en heimavinnuna mína hef ég unnið því undangengin sex ár hefi ég varið mestöllum frítíma mínum í það að kynna mér hvernig Hagstofa Íslands beitir lögum um mannanöfn, ekki bara gegn mér heldur gegn landsmönnum öllum. Niðurstöður mínar eru m.a. þessar: 

 1) Kennitölukerið og framkvæmd þess er brot á stjórnarskrá og fer í bága við mikilvæg almenn lagaákvæði. 2) Lög nr. 45/1996 eru bæði að meginhugsun og í stökum atriðum brot á algjörum grundvallarréttindum manna. Við slík lög getur siðmenntað nútímaríki ekki búið. 3) Vald þeirra sem hafa verið að undirbúa og móta þau lög og jafnframt að kveða upp dóma á þessu sama sviði, án tilhlutunar lögbærra dómstóla, og framfygja síðan eigin dómum með tilhjálp ólögmæts kennitölukerfis er meira en vafasamt. Það er gjörsamlega ósamboðið skipulagi frjálsra einstaklinga. 4) Með þetta ástand getum við ekki haldið inn í 21. öldina. 5) Ein meginorsök þessa neyðarástands er sú venja að láta Hagstofu Íslands heyra undir forsætisráðherra, sem óneitanlega er valdamesti maður landsins á hverjum tíma. Það er of sterkur bakhjarl fyrir þrönga túlkun ss-mannanna á þjóðernisjafnaðarsinnuðum mannanafnalögum. 

Rétt er að geta þess hér að ég stend ekki einangraður með þessar niðurstöður. Þannig er bæði lögfræðideild Landsbanka Íslands og Tölvunefnd dómsmálaráðuneytisins sammála mér um flest, ef ekki öll, atriðin. Og embætti landlæknis hefur látið sitt álit í ljós með því beinlínis að taka fram fyrir hendurnar á hagstofumönnum vegna brota þeirra á tölvulögum og lögum til verndar sjúklingum (sjá meðfylgjandi Greinargerð). Einnig má vísa til þess að Héraðsdómur Reykjavíkur hefur samþykkt röksemdir mínar og skráð nafn mitt réttilega með einu s-i í máli  nr. E-6222/1995: KREDITKORT hf gegn Þorgeiri Þorgeirsyni vegna ábyrgðarvíxils (sem reyndist ólögmætur svo KREDITKORT hf  þurftu að draga kröfuna til baka og hætta alfarið notkun opinna ábyrgðarvíxla).  

Svo kallaður Umboðsmaður Alþingis, Gaukur Jörundsson, treysti sér ekki til að taka á máli mínu heldur vísaði því til dómstóla þó honum væri manna kunnugast um það að mér er sú leið lokuð vegna þess að Hæstiréttur Íslands er vanhæfur til að fjalla um mál, sem ég er aðili að. Og raunar hef ég haldið því fram að Gaukur hafi setið vanhæfur í embætti á þeim tíma sem hann upphugsaði þessar útflugtir frá skyldum sínum. 
Þannig er eitt lítið s sem ég felldi burt úr kenninafninu mínu árið 1988 (með fullu leyfi Hagstofu Íslands þá) farið að draga nokkuð þungan slóða og vekja upp sæg mikilvægra spurninga um lögmæti stjórnvaldsaðgerða á vegum hagstofuráðuneytis. 
Jafnvel þó hagstofuráðherra og lakajar hans hefðu dómsvald til að svipta mig almennum borgararéttindum og jafnvel þó þeim mislíki það aukna tjáningarfrelsi sem leitt hefur af málarekstri mínum fyrir Mannréttindadómstóli Evrópuráðsins, þá vona ég að flestum þætti sex ára svipting kosningaréttar og kjörgengis nægjanleg hegning fyrir "glæp" minn. Altént hefur embætti landlæknis nýlega tekið fram fyrir hendurnar á þessum sömu aðilum og bundið enda á skilorð þeirra varðandi aðgengi mitt að heilbrigðiskerfinu. 
Þau úrræði sem ég hef til að endurheimta kosningarétt og kjörgengi eru satt að segja ekki mjög fýsileg:  

1) Ég mun biðja saksóknara ríkisins að framkvæma víðtæka rannsókn á starfsháttum Þjóðskrár og Hagstofu Íslands í skjóli hagstofuráðherra.  
2) Ég mun reyna að fá einhvern þingmann til að virkja Alþingi gagnvart ábyrgð hagstofuráðherra (sem saksóknari vel að merkja ekki mun geta kallað til ábyrgðar þó hann vildi hætta sér út í slíkt).  
3) Ég mun kynna mannréttindabrot nafnalaganna (sem eru mörg og ljót) fyrir réttum aðilum hjá mannréttindanefnd SÞ.  
4) Ég mun fara þess á leit við þá sömu nefnd að SÞ sendi hingað alþjóðlegt eftirlit með næstu kosningum.  

Fyrri tvær aðgerðirnar eru naumast líklegar til að skila miklu, en það er skylda mín að reyna. Síðari tvær aðgerðirnar eru neyðarúrræði, sem ófrávíkjanlega mundu kasta rýrð á alþjóðlega ímynd þjóðarinnar (jafnvel langt umfram það sem gerðist 1992). Sem mér þætti mjög miður. Trú mín er nefnilega sú, að bæði þú og menntamálaráðherrann, sem einnig hefur sýnt málinu undirtektir, hafið afl til að leysa þessi vandræði hér heima.  
Sem einstaklingar, sem þingmenn eða sem ráðherrar.  f stuðningsyfirlýsingar ykkar væru annað og meira en orðin tóm.  Með bréfi til ykkar og allra annarra þingmanna 15.10.1998 gerði ég grein fyrir nokkrum stjórnarskrárbrotum í núgildandi mannanafnalögum okkar, í von um það að eitthvert ykkar minntist þess að hafa unnið eið að stjórnarskránni. 
En mér hefur ekki borist viðbragð neins við því bréfi. En mér er tamt að dæma fólk eftir gerðum þess. 
Nú kalla ég enn eftir viðbragði þínu og spyr: Vilt þú gera eitthvað í þessu máli strax eða lítur þú á vel grundaðar áhyggjur hins almenna lýðræðissinna sem einhvers konar bilun? 
Ef svo er verð ég að komast að þeirri niðurstöðu að sálgreiningin í svarbréfi þínu eigi við sjálfan þig fremur en mig. 

Hagstofuráðherra og ss-menn hans tveir eru nú mjög að einangrast. Og það væri hreint þjóðþrifamál að koma lýðræðislegum skikk á starfsemi þeirra. Ég væri tilbúinn hvenær sem annar hvor ykkar menntamálaráðherra(eða báðir) vildi kalla í mig til nánari skoðunar á þessu máli. 
En það er um seinan að þagga niður í mér með fagurgalanum einum saman. 

Þetta er orðin nokkuð löng athugasemd við stutt og laggott bréf þitt. Vonandi bugastu ekki alveg úr leiðindum við lesturinn: En ég vildi gera þér sem einstaklingi grein fyrir mínum sjónarmiðum (sem flest koma raunar fram í plöggunum sem ykkur voru send 13.01.1999, en ekkert ykkar hefur þó gefið sér tíma til að lesa) vegna þess í fyrsta lagi, að þú ert nú utanríkisráðherra og í öðru lagi vegna þess að þú gætir orðið hagstofuráðherra síðar, eftir því sem pólitískir spámenn herma okkur.  
Með vinsemd og virðingu, 

Svar á bréfsefni félgasmálaráðuneytis  
28.01.1999 
 

Ráðherra Hagstofu Íslands hefur ákveðið að verða við ósk yðar um breytingu á rithætti kenninafns yðar í þjóðskrá úr  Þorgeirsson í Þorgeirson.  
  Forsendur þessarar ákvörðunar koma fram í orðsendingu ráðherra til hagstofustjóra og fylgir hún með í ljósriti.  
  Rithætti kenninafns yðar hefur nú verið breytt í þjóðskrá.  Jafnframt hefur þessi breyting verið kynnt borgaryfirvöldum þannig að unnt sé að breyta kenninafni yðar á kjörskrá til samræmis.  

Til ráðuneytisstjóra Hagstofu Íslands  

Ég, sem ráðherra Hagstofu Íslands, hef ákveðið að verða við ósk Þorgeirs Þorgeirsonar, Bókhlöðustíg 6 b, Reykjavík, um að breyta rithætti kenninafns hans í þjóðskrá úr Þorgeirsson í Þorgeirson.  
  Samkvæmt mannanafnalögum er Hagstofunni heimilt að breyta ritun nafna í þjóðskrá án þess að um eiginlega nafnbeytingu sé að ræða. Ósk Þorgeirs lýtur að rithætti kenninafns hans. Í lögunum er kveðið á um að menn skulu kenna sig til föður eða móður í eignarfalli. Nú er það svo að um aldir hefur  tíðkast að vikið hefur verið frá þessari reglu með ýmsu móti og hafa menn t.d. kallað þann hátt afbrigðilegt eignarfall. Þá eru margir sem bera ættarnöfn í þjóðskrá með sama hætti og ósk Þorgeirs lýtur að, hvort sem þau ættarnöfn eru fengin með leyfisbréfi á sínum tíma eða áunnin öðruvísi og teljast því hefðuð. Í fimm [sic!] ár hefur Þorgeir reynt að fá úrlausn í þessu máli fyrir stjórnvöldum án árangurs. Þetta hefur orðið til þess að hann hefur ekki neytt kosningaréttar síns í þrjú [sic!] síðustu skipti og veigrar sér við að nýta sér heilbrigðisþjónustu og reyndar þjónustu almennt, þar sem nafn hans kemur fram eins og það er ritað í þjóðskrá. Það er ekki óumdeilt málfræðilega hvernig skýra beri rithátt kenninafnsins eins og Þorgeir óskar eftir að hann verði og rithátturinn er þekktur í formi ættarnafns hjá mörgum einstaklingum í þjóðskrá. Það er því ekki jafnræði með borgurunum hvað þetta varðar. Þá hefur umboðsmaður Alþingis bent Þorgeiri á, í áliti sínu vegna þessa máls, að hann eigi að sjálfsögðu kost á að leggja [þ]að fyrir dómstóla, hvort lagasetning Alþingis sé að þessu leyti í samræmi við ákvæði íslensku stjórnarskrárinnar og alþjóðasamninga um mannréttindi. Eins og þetta mál er sérstaklega vaxið þykir mér ekki rétt að knýja manninn til þess að leggja mál sitt fyrir dómstóla. Að vel ígrunduðu máli og með almennri skírskotun til grundvallarmannréttinda um jafnræði þegnanna fyrir lögunum, hef ég komist að þeirri niðurstöðu að Þorgeir skuli njóta vafans um hvernig meta skuli málfræðilega ósk hans um ritun kenninafnsins og heimila honum breytinguna með því að túlka lögin rúmt.  

 Reykjavík 06.05.1999   
 Við fyrstu skoðun  tilskipunar ráðherrans vekur það sérstaka furðu mína, að sama stjórnvaldið og á sínum  tíma fyrirskipaði hefndaraðgerðirnar gegn mér vegna þess að ríkisvaldið átti um sárt að binda eftir dóm Mannréttindadómstólsins í Strasborg 1992 - að sama stjórnvald skuli nú blása tilskipun sína af með nýrri, öndverðri tilskipun, sem vitnar ótt og títt í ákvæði um mannréttindi til stuðnings máli sínu, sömu mannréttindaákvæðin og þetta sama stjórnvald hefur þó verið steinþegjandi að brjóta á mér í sex ár og tíu mánuði.  
  Mér hefur semsé verið refsað með sex ára missi kosningaréttar og kjörgengis.  
  Fyrir það eitt að standa á rétti mínum (og annarra) til óhefts tjáningarfrelsis.  
  Þannig virðist leikur einn að nota mannanafnalögin og þá ss-menn á Hagstofu Íslands til að útfæra löglausar refsingar.   
  Sem aftur bendir til þess að lagaumhverfi þeirra mála sé tímaskekkja. 
  Hvernis stendur annars á því, að Hagstofa Íslands þarf að hafa ráðuneytisvald, eða öllu heldur þó kanselívald - eins og það  var  tíðkað hér  fyrr á öldum?  
 Og fleiri spurningar vakna.  

Nöfnin sem fólk gefur afkvæmum sínum eru viðkvæmt einkamál. Hvaða rétt hefur þá heil nefnd ókunnugra manna til að vaða á skítugum skóm inn í hverja skírnarveislu í   
landinu til að  ráðskast með það hvaða nöfn fólk velur  afkvæmum sínum - ellegar  
velur þeim ekki.  
  Ætti mannanafnanefnd að hafa neitt meira en ráðgefandi hlutverk?  
 Hvers vegna  eru nafnalögin (45/1996) sneisafull af mannréttindabrotum?  

Víst er ég feginn að njóta nú aftur almennra mannréttinda - einkanlega þó vegna þess  
að tilskipun ráðherrans 06.05.1999 forðaði því - á seinustu stundu -  að hingað yrði að  
kalla eftirlit með Alþingiskosningunum 08.05.1999 frá Mannréttindanefnd SÞ  -  samt  
er það ekki viðunandi lausn að réttindi mín og annarra þegna landsins þurfi að velta  
fram og til baka á tilskipunum eins manns.  
  Þessu kerfi öllu - lögunum um Hagstofu Íslands, mannanafnalögunum og siðvenjum þeirra sem gæta þjóðskrárinnar - þyrfti, held ég,  að breyta.   
  Svona vegarnesti getum við ekki haft með okkur inn í þriðja árþúsund kristindómsins.  
  Án þess ég vilji þó neitt vera  að klaga þetta fyrir biskupstofu.  

til frú Sólveigar Pétursdóttur,  
nýskipaðs dómsmálaráðherra   

Heiðraði ráðherra:   

Þann 06.05.1999 gaf Davíð Oddsson, hagstofuráðherra út tilskipun, sem leiddi til þess, að ég öðlaðist kosningarétt og kjörgengi á ný eftir sex ára og tíu mánaða tíma án fullburða réttar á því sviði.   
  Efalaust var það rétt mat hjá ráðgjafa Davíðs, að engin leið önnur en tilskipun ráðherra væri fær út úr klípunni. Enda þótt ég aldrei sækti um neina náðun.   
  Það er bagalegt til þess að hugsa, að á seinasta ári 20. aldar skuli þurfa að viðhafa stjórnunarstíl Loðvíks XVI til að færa einstaklingi lögbundin réttindi sín.   
  Hversu glaður, sem ég hefði orðið við þessi seingefnu ráð, er hinu ekki að leyna að þau leysa engan vanda nema minn. Eftir situr þjóðin í óbærilegum kjörum hvað varðar nafngiftir fólks og skráningu þess.   
  Grípa verður til alræðisvalds svo einstaklingurinn fái að njóta fullra réttinda. Sem ótvírætt bendir til þess að verulegir meinbugir séu á lagaumhverfi þeirra mála í höndum Hagstofu Íslands, Mannanafnanefndar og dómsmálaráðuneytis.    
  Undangengin sex og hálft ár hef ég reynt að skoða þetta ofan í kjölinn og niðurstaða mín er þessi:    
  Vafalaust hafa nafnalögin frá 1913 verið liður í sjálfstæðisbaráttu okkar; ef til vill nokkur málamiðlun á milli réttar íslenska nafnakerfisins og danskra ættarnafna.    
  Það var þá (1913)  sjálfgerð ráðstöfun að fela kanselíi konungs að annast framkvæmd laganna, jafnvel þó það skjóti nú (1999)  skökku við að Hagstofa Íslands skuli hafa “erft” alræðisvald konungsins.    
  Endurskoðun mannanafnalaga 1925, 1991 og 1996 varð án þess að hreyft væri við ofstopafullum þjóðernishugmyndum, sem nú orðið fara í bága við lög nr. 62/1994, Stjórnarskrána (1995), Barnasáttmála Sþ (1989) og Mannréttindaskrá Sþ (1949).    
  Löggjafi, sem heldur sig við slík mannréttindabrot í störfum sínum verður eðlilega að byggja framkvæmd laganna á einvaldshugmyndum; og þannig hefur alræði konungsins varðveist allan þennan tíma hjá Hagstofu Íslands.    
  Og hugarfar réttarríkisins hefur orðið að víkja.   
  Yrði ekki þetta alræði stofnunarinnar (ráðuneytisins) varðandi mannanöfn hreinn óþarfi strax daginn, sem lýðræðisleg mannanafnalög tækju gildi? Það held ég.    
 Er þá ekki kominn tími til að setja ný mannanafnalög, sem tækju mið af þeim lýðréttindaskrám og grundvallarlögum, sem ég vitnaði til hér að ofan?    
  Væri forganga fyrir slíkri nútíma lagasetningu varðandi mikilvæg og viðkvæm einkamál þegnanna ekki verðug byrjun á ferli nýs dómsmálaráðherra?    
  Og til hagsbóta fyrir alla.   

Þorgeir Þorgeirson

Jafnrétti kvenna og karla hefur mikið verið til umræðu en ég hef aldrei heyrt nokkra konu amast við því, að við giftingu skuli margar konur taka upp ættarnafn eiginmannsins. Með þessu er kona að helminga sjálfa sig, afsala sér uppruna sínum. 
  Ættarnafnavenjan minnir óhugnanlega á mörkun búfjár og ekki ólíklegt að uppruna venjunnar megi rekja til ófrelsis kvenna, enda víða litið á þær, enn þann dag í dag, sem hvern annan búsmala. Eigandinn (eiginmaðurinn) viðhafði ekki brennimerkingu, en konur voru neyddar til að merkja sig eiganda sínum með því að taka upp eftirnafn hans, ættarnafnið. 
  Þegar tilkoma ættarnafna er skoðuð í sögulegu ljósi, ætti sú venja Íslendinga, að kenna sig til föður eða móður, að vera stolt þjóðarinnar. Þessa venju ætti því að halda í heiðri.  
  Ættarnöfn gamalla valdastétta hafa reyndar verið varin með lögum - sem í reynd voru ólög - nokkrum sinnum. Áhuginn á svokölluðum millinöfnum stafar líklega af því hve ættarnafnasérleyfin eru ósanngjörn. 
  Lausnin á þessu sýnist því vera annað hvort:   
  a) að gera ættarnöfn alveg frjáls eða  
  b) að halda hinni ævafornu nafnvenju, jafnréttisvenju, að allir einstaklingar, karlar jafnt sem konur, kenni sig til föður eða móður og haldi þeim nöfnum sínum alla ævi.  
  Löggjafinn hefur í áranna rás reynt að viðhalda eins konar stéttaskiptingu í gegnum ættarnöfn. Þetta hefur reynst illa sem von er og ýtt undir sjálftekin ættarnöfn. 
  Best væri að þjóðin skynjaði sjálf hversu mikil reisn er í raun og veru yfir þeim sið að kenna sig til föður eða móður. Þetta ættu konur best að finna og skilja. 
  Síðast en ekki síst má minna á, að hin forna mannanafnahefð hjálpar mjög mikið til við ættrakningar sem erfðavísindamenn nýta sér í auknum mæli. 
Með bestu kveðju,  
Arngrímur Sigurðsson  

Mér litist vel á þá hugmynd að gera ættarnöfn alveg frjáls um leið og öllum væri gert skylt að kenna sig til föður eða móður að fornum sið, en með þeim fyrirvara að öllum væri frjálst að að velja hvert það form á samsetningu föður- eða móðurnafns við orðin son eða dóttir sem lögmál tungunnar beygja sig undir. 
  Annað væri brot á jafnræðisreglu - gagnvart tungumálinu líka. 
  Stofnsamsetningar og þolfallssamsetningar kenninafna ættu að vera a.m.k. jafn réttháar og eignarfallssamsetningar, sem einar bera með sér þá forneskju að foreldri eigi börnin, sem það stofnar til.  
  Eign manns á manni er á skjön við nútíma hugsunarhátt, sérlega eftir sammþykkt Barnasáttmála Sþ árið 1989.  
  Það eru frjálsbornir einstaklingar sem nú orðið fæðast í þennan heim.  

ÞÞ